نوردهی مناسب در مرغداری

///نوردهی مناسب در مرغداری

نوردهی مناسب در مرغداری

در گذشته پنداشته می‌شد که نور مداوم سبب بهبود افزایش وزن روزانه ‌‌می‌شود اما این پنداری نادرست است. اطلاعات و آزمایشات اخیر دلالت دارد بر این که:

  • بعد از ۷ روزگی حدود ۵ ساعت تاریکی ممکن است مطلوب باشد (۴ تا ۶ ساعت) و وجود یک مرحله تاریکی کاملا مطابق با وضعیت طبیعی پرنده است.
  • هیچ کاهش سرعت رشدی تا ۳۹ روزگی رخ نمی‌دهد و احتمالا افزایش سرعت رشد تا ۴۹ روزگی ایجاد ‌‌می‌شود. ضریب تبدیل بخصوص در مراحل انتهایی رشد بهبود می‌یابد.
  • میزان مرگ و میر ناشی از سندرم مرگ ناگهانی (SDS) و میزان تلفات و ابتلای به آسیت و مشکلات اسکلتی کاهش می‌یابد.
  • قابلیت حرکت پرنده بهبود می‌یابد و شدت جراحات بالشتک پا ممکن است کاهش یابد. سطح آنزیم آلکالین فسفاتاز در پرندگانی که تحت برنامه خاموشی پرورش می یابند بالاتر است و این آنزیم برای رشد وتکامل استخوان‌ها ضروری است.
  • نسبت گوشت مربوط به پا ممکن است افزایش یابد.
    طبق آزمایش‌ها و بررسی‌های انجام گرفته در صورت بروز بیماری‌های ویروسی در سالن‌هایی که برنامه نوردهی اجرا می‌گردد نسبت به سالن‌هایی که از نور مداوم و ۲۴ ساعته استفاده می‌کنند تلفات روزانه ناشی از درگیری به بیماری ویروسی کمتر شده و به علت تجدید قوای جوجه و استراحت در مدت زمان خاموشی افت دان درگله کمتر ‌‌می‌شود. اجرای برنامه خاموشی سطح ملاتونین را در بدن پرنده افزایش می‌دهد که ملاتونین نیز به نوبه خود در تکامل سیستم ایمنی پرنده نقش مهمی دارد.
    تمام برنامه‌های نوردهی باید یک دوره طولانی روشنایی را در مراحل اولیه رشد تامین کنند و بطور مثال ۲۳ ساعت روشنایی و ۱ ساعت تاریکی برای هفت روز اول در نظر گرفته شود. البته این کار جهت اطمینان از مصرف خوب خوراک هم مطلوب است. کاهش زود هنگام طول روز ‌می‌تواند منجر به کاهش فعالیت تغذیه‌ای و کاهش وزن بدن در هفت روز اول شود.
    زمان طبیعی عبور روده‌ای خوراک در جوجه گوشتی تقریبا ۴ ساعت است و حداقل ۴ ساعت تاریکی باید پس از هفت روزگی برای ‌‌جوجه‌ها فراهم شود. عدم تامین حداقل ۴ ساعت تاریکی ‌می‌تواند منجر شود به:
  • رفتار آشامیدنی و تغذیه‌ای غیر طبیعی به علت محرومیت از خواب.
  • عملکرد بیولوژیکی زیر حد مطلوب.
  • کاهش رفاه پرنده.
    ‌‌جوجه‌های گوشتی از یک الگوی تعیین شده روشنایی و تاریکی (روز و شب) به منظور داشتن دوره‌های زمانی برای استراحت و فعالیت سود می‌برند. برخی از پروسه‌های مهم فیزیولوژیک مثل معدنی شدن استخوان و هضم معمولا در ریتم‌های شبانه روزی انجام ‌‌می‌شود. بنابراین دوره‌های معین نور و تاریکی این اجازه را به ‌‌جوجه‌های گوشتی می‌دهد که الگوهایی طبیعی از رشد و نمو را تجربه کنند.
    برنامه نوردهی مناسب برای هر گله بستگی به شرایط مخصوص آن گله و نیازهای بازار دارد.
    تعداد ‌دانخوری‌ها و ‌آبخوری‌های موجود در سالن باید در طول اجرای برنامه نوردهی افزایش یابند و در صورت فراهم نشدن این مسئله باید شدت نور و مدت خاموشی کاهش یابد. هنگام روشن شدن چراغ‌ها پس از طی دوره تاریکی، ‌‌جوجه‌ها شروع به فعالیت زیاد جهت خوردن و آشامیدن می‌نمایند که در صورت وجود فضای کافی و آب و دان کافی از ایجاد گرد و غبار و سروصدا و ازدحام ‌‌جوجه‌ها بر روی هم جلوگیری به عمل می‌آید. اجرای برنامه نوردهی نیاز به دانخوری و آبخوری را ۲۰ تا ۵۰ درصد افزایش می‌دهد.
    در سالن‌هایی که وضعیت بستر مناسب نیست اعمال برنامه تاریکی طولانی مدت ‌می‌تواند منجر به تاولهای سینه و کاهش بازار پسندی در زمان کشتار شود.
    به هیچ عنوان زمان شروع تاریکی را نباید تغییر داد و مثلا اگر تاریکی از ساعت ۱۰ شب شروع می‌شود نباید تغییر کند زیرا ‌‌جوجه‌ها به صورت شرطی مصرف آب و دان را قبل از تاریکی افزایش می‌دهند تا در طول تاریکی ذخیره داشته باشند لذا تغییرات در مدت تاریکی را به انتهای مدت تاریکی اعمال کنید نه ابتدای آن. ترجیحا زمان خاموشی را در شب قرار دهید زیرا در شب ‌می‌توان تاریکی مطلق را اعمال کرد.
    به نظر می‌رسد ‌‌جوجه‌های گوشتی در نوری با طول موج ۴۱۵ تا ۶۵۰ نانومتر بهتر رشد می‌کنند. رنگ‌های بنفش تا سبز در این طیف قرار دارند.
    ارتباط بین رنگ قرمز با ایجاد آرامش در ‌‌جوجه‌ها مشخص شده است از این رو در مواقعی که خطر بروز کانی بالسیم وجود دارد ‌می‌توان از نور قرمز استفاده کرد اما بعدها نمی‌توان لامپ‌ها را با لامپ معمولی تعویض کرد.
    شدت روشنایی با واحد لوکس سنجیده ‌‌می‌شود. یک لوکس شدت روشنایی است که از یک شمع استاندارد در فاصله یک متری توسط سطح یک متر مربعی دریافت می‌شود یا بر آن سطح تابیده می‌شود. بطور مثال شدت روشنایی خورشید در یک روز تابستان صدهزار لوکس و شدت روشنایی ماه در یک شب مهتابی ۰.۱۵ لوکس است. مقادیر توصیه شده برای اتاق اداری ۳۰۰ تا ۵۰۰ لوکس، راهرو ۵۰ لوکس، پلکان ۱۰۰ لوکس، دستشویی ۱۰۰ لوکس، رستوران ۲۰۰ لوکس، اتاق مطالعه ۵۰۰ لوکس، سالن کنفرانس ۵۰۰ لوکس و اتاق جلسات ۳۰۰ لوکس می‌باشد.
    اندازه گیری شدت روشنایی با دستگاهی به نام نورسنج یا لوکس متر انجام می‌شود.شدت نور ۳۰ تا ۴۰ لوکس از روز اول تا هفت روزگی و پس از آن حداقل ۵ تا ۱۰ لوکس سبب بهبود فعالیت‌های تغذیه‌ای و رشد جوجه ‌‌می‌شود.
    شدت نور مذکور باید بطور یکنواختی در سرتاسر سالن پخش شود و قرار دادن منعکس کننده‌های نور ‌می‌تواند پخش نور را بهتر کند.در زمان تاریکی باید شدت نور کمتر از ۰.۴ لوکس باشد. باید مواظب باشید که نور از ورودی‌های هوا، فن‌ها و چارچوب درها به داخل سالن نشت نکند.
    ‌با ایستادن در وسط سالن و خاموش کرد چراغ‌ها ‌می‌توان هر گونه نشت نور به داخل سالن را مشاهده کرد.باید هرچه زودتر پس از شروع روشنایی تمامی پرنده‌ها بطور مساوی و آزاد به دان و آب دسترسی داشته باشند.
    ‌‌جوجه‌های گوشتی یاد می گیرند که الگوی تغذیه‌ای شان را با برنامه نوری هماهنگ کنند. آن‌ها دوره تاریکی را پیش بینی کرده و چینه دان‌های شان را پر می‌کنند.افزایش شدت نور در ۲ روز آخر سبب مانوس شدن پرنده‌ها شده و آن‌ها را آسانتر ‌می‌توان گرفت.

برنامه نوردهی پیشنهادی کاب برای رسیدن به میانگین وزن گیری روزانه بیش از ۵۰ گرم

شدت نور (لوکس) خاموشی (ساعت) سن (روز) یا وزن
۲۰ تا ۶۰ ۱ ۱
کاهش تدریجی به ۵ تا ۱۰ ۶ ۱۶۰ گرم
۵ تا ۱۰ ۹ ۳۰۰ گرم
۵ تا ۱۰ ۶ ۱۵ روز قبل از کشتار
۵ تا ۱۰ ۴ ۱۲ روز قبل از کشتار
۵ تا ۱۰ ۳ ۹ روز قبل از کشتار
۵ تا ۱۰ ۱ ۶ روز قبل از کشتار
۱۰ تا ۲۰ ۱ ۲ روز آخر

برنامه نوری متناوب

    • توزیع دوره‌های نوری و خاموشی ‌می‌تواند تعدیل شود که به آن برنامه نوری متناوب می‌گویند.
    • برنامه نوری متناوب شامل بلوک‌های زمانی هم برای دوره تاریکی و هم برای دوره روشنایی است که در سرتاسر ۲۴ ساعت تکرار می‌شوند مثلا ۲ ساعت روشنایی و ۴ ساعت تاریکی که روزانه ۴ بار تکرار می‌گردد.
    از مزایای برنامه نوری متناوب این است که دادن وعده‌های غذایی نا پیوسته به ‌‌جوجه‌های گوشتی در یک دوره تغذیه‌ای کوتاه (زمان روشنایی) و پیرو آن یک دوره هضمی (دوره تاریکی) بازده مصرف خوراک را حدود ۵ تا ۱۰ درصد بهبود می‌بخشد. وقتی که پرندگان بعد از مصرف غذا آرام نشسته یا خوابیده‌اند ضریب تبدیل غذا به گوشت بسیار بهتر خواهد بود و درصد گوشت سینه ممکن است بیشتر شود. برنامه نوردهی متناوب فعالیت عضلات را افزایش می‌دهد و به نظر می‌رسد که این افزایشِ فعالیتِ ناشی از الگوی منظمِ روشنایی و تاریکی به بهبود سلامت پا و کیفیت لاشه کمک می‌کند و مثلا شیوع تاول و آسیب دیدگی پوستی و سینه‌ای کاهش می‌یابد. اگر از برنامه‌های نوری متناوب استفاده ‌‌می‌شود باید هر چه ممکن است برنامه آسانی طراحی شود که اجرای عملی آن ممکن باشد.

تغییر تدریجی بجای تغییر ناگهانی نور

    کاهش ناگهانی مدت نور باعث کاهش ناگهانی مصرف خوراک، وزن بدن و ضریب تبدیل غذایی ‌‌می‌شود. اگرچه ‌‌جوجه‌های گوشتی به تدریج خودشان را با شرایط جدید وفق می‌دهند، بهتر است که تغییرات در مدت و شدت نور به تدریج (در مدت ۲ تا ۳ روز) انجام شود. همچنین ایجاد تدریجی تاریکی یا روشنایی نیز ‌می‌تواند مفید باشد. حداکثر میزان فعالیت تغذیه‌ای ‌‌جوجه‌های گوشتی بلافاصله بعد از روشن شدن چراغ‌ها و به مدت تقریبا یک ساعت قبل از خاموش شدن چراغ‌ها مشاهده ‌‌می‌شود. استفاده از سیستم‌های طلوع و غروب (شروع روشنایی و تاریکی در مدت ۱۵ تا ۴۵ دقیقه) سبب حرکت تدریجی ‌‌جوجه‌ها به سمت ‌دانخوری‌ها شده و ‌می‌تواند به کاهش ازدحام کمک کند. ‌می‌توان از دیمرهای خورشیدی که نور را تدریجا کم یا زیاد می‌کنند استفاده کرد.

میزان اثر برنامه‌های نوری روی پرورش ‌‌جوجه‌های گوشتی متاثر از عوامل زیر است:

  • زمان استفاده از برنامه نوری (کاربرد زود هنگام بیشترین اثر را روی سلامت پرنده دارد).
  • سن فروش (پرنده‌های مسن تر سود بیشتری از در معرض تاریکی بودن می‌برند و چنانچه ‌‌جوجه‌ها بیش از ۶ هفته نگهداری شوند درصد رشد با بکارگیری برنامه‌های نوردهی بیشتر خواهد بود).
  • محیط (اثرات افزایش تراکم گله با اعمال تاریکیِ طولانی تر تشدید ‌‌می‌شود).
  • تغذیه (اثرات محدودیت فضای دانخوری با اعمال تاریکیِ طولانی تر بدتر ‌‌می‌شود).
  • سرعت رشد پرنده (اثر برنامه‌های نور دهی روی سلامت پرنده‌هایی که به سرعت رشد می‌کنند بیشتر است).مدیریت در هوای گرم
    در شرایط آب و هوایی گرم ‌می‌توان برای مدتی در طول گرمای روز به پرنده‌ها غذا نداد و در عوض با ایجاد یک دوره روشنایی در شب پرنده‌ها را در این ساعات سردتر تغذیه نمود. باید حداقل ۴ ساعت تاریکی ممتد در طول شب فراهم شود.لامپ‌های فلورسنت، گداخته و LED
    چندین نوع منبع نوری برای ‌‌جوجه‌های گوشتی مورد استفاده قرار می‌گیرد که رایجترین آن‌ها انواع فلورسنت، تنگستن و LED است.لامپ‌های تنگستن دامنه طیف نوری خوبی داشته اما بازده انرژی خوبی ندارند و در فصول گرم باعث افزایش استرس گرمایی می‌شوند.لامپ‌های فلورسنت ۳ تا ۵ بار مقدار نور بیشتری به ازاء هر وات نسبت به لامپ‌های گداخته تولید می‌کنند. با وجود این، لامپ‌های فلورسنت شدت نور خود را با گذشت زمان از دست می‌دهند و باید قبل از اینکه عملا از کار بیافتند جایگزین شوند. لامپ‌های فلورسنت صرفه جویی معنی داری در هزینه‌های الکتریکی پس از اینکه هزینه اضافی نصبشان بازیابی شود فراهم می‌کنند. عمر مفیدشان نیز چند برابر لامپ‌های تنگستن است.لامپ‌های LED کارآمد هستند و ‌می‌توان رنگ‌های بخصوصی را انتخاب کرد. هزینه اولیه‌شان بالاست ولی طول عمر بیشتری دارند.به دلیل ضرورت توزیع یکنواخت نور بهتر است از لامپ‌های با قدرت بیش از ۶۰ وات اجتناب شود.فعلا دلایل کمی مبنی بر تاثیر نوع منبع نور در عملکرد ‌‌جوجه‌های گوشتی وجود دارد. برای حداکثر کار آیی لازم است که حباب‌های لامپ‌ها و منعکس کننده‌های آن‌ها بطور مرتب تمیز شوند. وجود گرد و غبار بیش از حد روی لامپ می‌تواند تا ۷۰ درصد از شدت و تاثیر نور بکاهد. لامپ‌ها را مرتبا کنترل کرده و لامپ‌های سوخته را سریعا تعویض کنید.فرمول محاسبه تعداد لامپ مورد نیازابتدا باید مقدار فاکتور K را مشخص کنید و این بستگی به میزان وات لامپ‌ها دارد. فاکتور K در لامپ‌های تنگستن ۲۵ واتی برابر ۴.۲، در لامپ‌های تنگستن ۴۰ واتی برابر ۴.۶، در لامپ‌های تنگستن ۶۰ واتی برابر ۵ و در لامپ‌های تنگستن ۱۰۰ واتی برابر ۶ است.برای محاسبه تعداد لامپ مورد نیاز ابتدا مساحت سالن بر حسب متر مربع را در حداکثر لوکس مورد نیاز ضرب کنید. سپس میزان وات لامپ‌ها را در فاکتور K مربوطه ضرب کنید. حال دو عدد دارید. عدد اول را بر عدد دوم تقسیم کنید. عدد حاصل نشان دهنده تعداد لامپ مورد نیاز در ارتفاع ۲ متری است.در مورد لامپ‌های فلورسنت نیز تعداد لامپ بدست آمده را تقسیم بر ۳، ۴ با ۵ کنید چون لامپ‌های فلورسنت سه تا پنج برابر نور بیشتری برحسب لوکس به ازاء هر وات تولید می‌کنند.تعداد لامپ‌ها بایستی بر مبنای حداکثر شدت نور در اوایل دوره پرورش یعنی ۴۰ لوکس طرح ریزی شود و در مراحل بعد با دیمر از شدت نور لامپ‌ها کاسته شود.

    برای اطمینان یافتن از درستی محاسبه‌تان ‌می‌توانید با دستگاه نورسنج شدت نور را اندازه گیری کنید.

توسط |۱۳۹۸/۳/۲ ۱۲:۲۵:۵۷خرداد ۲ام, ۱۳۹۸|اخبار تخصصی|بدون دیدگاه